< Yazarlar & Makaleler

Tapuda Cins Tashihini Yaptırmayana Ceza Yok !

Cins değişikliği, bir taşınmaz malın cinsinin, yapısız iken yapılı veya yapılı iken yapısız hale; bağ, bahçe, tarla vb. iken arsaya; arsa veya arazi iken, bağ, bahçe ve benzeri duruma dönüştürmek için paftasında ve tapu sicilinde yapılan işlemleri.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun "Tashih Harcı" 65'inci maddesinde, Tapu Sicilinde kayıtlı arsa ve arazi üzerinde yeniden inşa olunacak bina ve sair tesislerin tescilinde veya her nevi vasıf değişiklerinde tashih harcı alınacağı hükme bağlanmıştır.

Cins Tashihi ile ilgili olarak, Harçlar Kanunu'na ekli (4) Sayılı Tarifenin "Tapu İşlemleri" başlıklı I. Bölümünün 28.02. 2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 17'nci maddesiyle değiştirilmeden önceki (13/a) bendinde, arsa ve arazi üzerine yeniden inşa olunacak bina vesaire tesislerin tescilinde Emlak (Bina) Vergisi üzerinden binde 15 [Bayındırlık ve İskân Bakanlığının görüşü alınarak Maliye ve Gümrük Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenler için Emlak (Bina) Vergisi değeri üzerinden binde 7,5], (13/c) bendinde ise, (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde Emlak (Bina) Vergisi Değeri üzerinden on binde 5 oranlarında tapu harcı alınacağı belirtilmiştir. Aynı tarifenin 5338 sayılı Kanun'un 32/18 maddesiyle değiştirilmeden önceki II. Bölümün son fıkrasında ise, bu tarifenin 13 numaralı bendinin (a) ve (c) alt bentlerinde belirtilen işlemlerden Emlak Vergisi Bildirimi verilmesini gerektirenlerin Emlak Vergisi Kanunu'nda yazılı bildirim verme süresi sonuna kadar tapuda gösterilmemesi (cins tashihi yaptırılmaması) halinde harcın % 50 fazlasıyla alınacağı ifade edilmişti.
Cins tashihi işleminin aşamaları topluca nazara alındığında, vergi değerini tadil eden nedenlerin varlığı halinde taşınmaz maliklerinin bildirim verme süreleri içinde ilgili taşınmaza ilişkin olarak tapuda gerekli cins ve kayıt değişikliğini yapmamaları halinde, ödemiş oldukları veya ödeyecekleri tashih harcını % 50 fazlasıyla vergi dairesine yatırmaları gerekmekte idi.

Ancak, cins tashih işlemine ilişkin düzenleme ve müeyyide yukarıda şekilde açıklanmış olmakla beraber, 5838 sayılı Kanunun bazı maddeleri ile Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı Tarifede yapılan değişiklikler sonrası cins tashihi konusu farklı bir boyut kazanmıştır.

5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Harçlar Kanunu'ndaki cins tashihine yönelik olarak yapılan değişiklikler ve bunlarla ilgili değerlendirmeler aşağıda sunulmuştur.

5838 sayılı Kanun'un 17'nci maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (4) sayılı Tarifesinin "I-Tapu işlemleri" başlıklı bölümünün 13 numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentleri aşağıdaki gibi değiştirilmiştir.

"a) Arsa ve arazi üzerine inşa olunacak bina vesair tesislerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm vesaire tesis için) 100 TL

Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde (Her bir bağımsız bölüm için) 50 TL 3

Tapu siciline tescil yapılmaması halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür. "
"c) (a) fıkrası dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde(her bir işlem için) 50 TL 3


Yapılan değişiklik ile Kanuna ekli (4) sayılı Tarifenin (13/a) ve (13/c) bentlerine göre, nispi esasa göre tahsil edilmekte olan harçların bundan böyle maktu esasa göre alınması sağlanmakta ve (13/a) bendi kapsamındaki cins tashihi harçlarının beyanname verilmesi suretiyle tahsili uygulamasına son verilmektedir. Kanun'un madde gerekçesinde yapılan değişiklikle ilgili olarak, "bu suretle, cins değişikliği işlemine ilişkin vatandaşlar üzerindeki mali külfetin hafifletilerek, kayıt dışında bulunan gayrimenkullerin kayda alınmasına yönelik teşvik edici ciddi bir atım adım atıldığı ifade edilmiştir.

Cins tashih işlemine ilişkin matrah şeklinin nispi esastan maktu esasa dönüştürülmesi dışında 5838 sayılı Kanun ile yapılan ikinci önemli değişiklik, cins tashihi işlemini süresinde yapmayanlara uygulanan cezai müeyyideyi düzenleyen Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı Tarifenin son fıkrasındaki düzenlemenin kaldırılmasıdır. 5838 sayılı Kanun'un 32118 maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı Tarifesinin sonunda yer alan "Bu tarifenin 13 numaralı bendinin (a) ve (c) fıkralarında belirtilen işlemlerden emlak vergisi bildirimi verilmesini gerektirenlerin 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda yazılı bildirim verme süresi sonuna kadar tapuda gösterilmemesi halinde harç %50 fazlasıyla alınır." şeklindeki düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır. Bu hüküm ile taşınmazların kanunda öngörülen sure içinde tapuda tashih ve tescillerinin gerçekleştirilmemesi halinde, (4) sayılı Tarifenin (13/a) ve (13/c) bentlerine göre tahsil edilmiş veya edilecek harcın % 50'si kadar ilave harç tahsil edilmesine yönelik Tarifedeki düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır. Böylelikle, mükelleflerin cins tashihi harçlarını beyanname vermeleri suretiyle tahsil edilmesi uygulamasına son verilmekte ve gayrimenkullerin Kanunda öngörülen süre içinde tapuda tashih ve tescillerinin gerçekleştirilmemesi halinde tatbik edilen %50 ilave harç aranılmasına ilişkin uygulamadan vazgeçilmektedir.

Diğer taraftan, 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un geçici 6'ncı maddesinde hüküm ile de cins tashihi işlemini süresinde yapmayanlar hakkında artık cezai işlem tesis edilmeyeceğine dair yukarıdaki hüküm halihazırda cins tashihini yapmayan mükelleflere de teşmil edilmiştir. 5838 sayılı Kanun'un belirtilen geçici 6'ncı maddesi hükmü aşağıdadır:

"Geçici Madde 6- Bu Kanunla 492 sayılı Harçlar Kanununun (4) sayılı tarifesinin "I-Tapu İşlemleri" başlıklı bölümünün (13) numaralı fıkrasının (a) ve (c) bentlerinde yapılan değişiklik ile aynı tarifenin sonunda yer alan hükmün kaldırılmasına yönelik düzenleme bu Kanunun yayımlandığı tarihten önce; cins tashihi yapılmamış arsa ve arazi üzerine inşa olunan bina vesair tesislerin tescili ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken, işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde ve bunların dışında kalan her nevi cins ve kayıt tashihinde de uygulanır ve ayrıca vergi cezası ve gecikme faizi aranmaz. Ancak, bu Kanunun yayımı tarihinden önce tahsil edilmiş tutarlar iade edilmez, tarh ve tahakkuk ettirilmiş olan harçların takip ve tahsiline devam edilir. "

Sonuç olarak, 5838 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 17'nci maddesiyle Harçlar Kanunu'na ekli (4) sayılı Tarifede yapılan değişikliklerle, cins tashihine yönelik olarak, anılan, Tarifenin (13/a) ve (13/c) fıkralarına göre, nispi esasa göre tahsil edilmekte olan harçların bundan böyle maktu esasa göre alınmasının, (13/a) bendi kapsamındaki cins tashihi harçlarının beyanname verilmesi suretiyle tahsili uygulamasına son verilmesinin, bu suretle, cins değişikliği işlemine ilişkin vatandaşlar üzerindeki mali külfetin hafifletilerek, kayıt dışında bulunan gayrimenkullerin kayda alınmasının teşvik edilmesinin, bu alandaki bürokrasi ile kırtasiyeciliğe son verilmesinin ve vergi dairelerinin yoğun iş yükünün azaltılmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır. Yine, taşınmazların kanunda öngörülen sure içinde tapuda tashih ve tescillerinin gerçekleştirilmemesi halinde, Harçlar Kanunu'na ekli Tarifenin (13/a) ve (13/c) bentlerine göre tahsil edilmiş veya edilecek harcın % 50'si kadar ilave harp ile tahsil edilmesine yönelik düzenleme 5838 sayılı Kanun'un 32/18 maddesi hükmü ile (4) sayılı Tarifeden çıkartılmış ve bu suretle cezalı harç uygulamasından vazgeçilmiştir.

* Bu makale Lebib Yalkın Dergisi Nisan 2010 sayısında yayımlanmıştır.

Yazı Tarihi : 02.04.2010 10:33:36      Yazıcıya Gönder       Arkadaşına Öner           Bu Yazının PDF dosyasını indirin

Yazar Hakkında

Adı Soyadı

Mehmet Yaşin ( Konuk Yazar )